Kroonprins mag de repressie in Bhutan niet negeren

'Kroonprins mag repressie in Bhutan niet negeren'

Dinsdag 30 oktober 2007 | Nies Medema |

Bron: Wereldjournalisten

Kroonprins Willem-Alexander en Máxima zijn op bezoek in Bhutan. De uit Bhutan naar Nederland gevluchte journalist Nanda Gautam is daar verbaasd over. Waarom bezoeken ze een land waar etnische zuiveringen plaatsvinden?

Waarom vluchten mensen uit Bhutan?
’Bhutan wordt gezien als het paradijs op aarde, één groot Boeddhistisch klooster. Maar de regering voert sinds 1985 een politiek van ‘één natie, één volk’. Officieel om eenheid te bevorderen, maar in de praktijk worden sinds 1990 etnische zuiveringen doorgevoerd. Er zijn in Bhutan twee etnische groepen: de Drukpa (boeddhisten, uit Tibet gemigreerd in de 17e eeuw) en Lhotshampa (hindoes, oorspronkelijk uit Nepal, in de 17^eeeuw naar Bhutan gemigreerd). De koning die deze politiek doorvoerde is etnisch Drukpa.

Onder dit beleid kwam er een nieuwe wet over burgerschap. Mensen moesten bewijzen dat ze sinds de eerste burgerschapwet van 1958 in het land waren. De mensen die dat niet konden werden statenloos. Ze werden onderverdeeld in zeven categorieën, die stapsgewijs verwijderd werden. Toen er protesten kwamen trad de regering daar hard tegen op. Vanaf 1990 verbrandde het leger huizen en dorpen van Lhotshampa’s. Scholen en postkantoren werden gebruikt als gevangenis en daarna vernietigd.

‘Veel mensen hebben vervolgens onder druk een verklaring getekend dat zij op vrijwillige basis het land verlaten. Op die manier zijn mijn ouders ook gevlucht, begin 1992. Ik ben gebleven, ik werkte bij de Bhutaanse radio, in de hoofdstad Thimphu. Daar is het relatief vreedzaam, je merkt niet wat er aan de andere zijde van de bergen gebeurt.’

Amnesty International over Bhutan:
Amnesty international spreekt niet van etnische zuiveringen in Bhutan, maar een woordvoerder geeft desgevraagd aan dat Bhutan beslist geen goede reputatie heeft waar het de omgang met minderheden betreft. De mensenrechtenorganisatie heeft meerdere malen aandacht gevraagd voor het probleem van de Bhutaanse vluchtelingen.

Om hoeveel mensen gaat het en waar komen ze terecht?

‘Vanaf 1990 zijn er ongeveer 100.000 gevlucht, 22.000 families ongeveer. Er zijn 22.000 huizen in brand gestoken. In die tijd was ik in Bhutan. Inmiddels wonen meer dan 100.000 Bhutanen in Nepal als vluchtelingen. Zij wonen in kampen. Oorspronkelijk waren ze naar India gevlucht, maar de Bhutaanse regering heeft de regering van India verzocht om de kampen op te doeken en de vluchtelingen ergens anders heen te sturen. In 1991 heeft het Indiase leger de mensen ‘s nachts met vrachtwagens naar de grens tussen India en Nepal gebracht. Toen heeft de Nepalese regering de UNHCR (VN-vluchtelingenorganisatie, red.) uitgenodigd om voor hen te zorgen. De UNHCR heeft in Nepal kampen gemaakt met hele simpele onderkomens. Ze waren bedoeld als tijdelijk verblijf, maar mensen zijn daar nu al 16 jaar.’

Laat Nederland vluchtelingen uit Bhutan toe?
’Ik was de eerste vluchteling uit Bhutan in 1998, na ongeveer drie jaar heb ik politiek asiel gekregen. Nog steeds ben ik de enige vluchteling direct uit Bhutan. De rest komt allemaal via Nepal. Ook naar België en Engeland. Ik ken twaalf Bhutaanse gezinnen die via Nepal kwamen, sommige in 2002, 2003, die tijd. Eén van deze vluchtelingen is nu uitgeprocedeerd, Ik vraag me af of dit het nieuwe beleid is. Ik vrees het ergste. Veel mensen zijn in Nepal ook niet veilig omdat het daar ook onrustig is, maar ze kunnen nergens anders heen.’

Ziet u de situatie op korte termijn verbeteren?
’Nee, in landen waar natuurrampen of oorlog is, kunnen mensen terug naar hun eigen land, als de oorlog voorbij is. Maar in dit geval is dat niet zo. Dezelfde regering zit er nog. Amnesty International is ervan op de hoogte. De Nepalese regering heeft de Bhutaanse regering wel vijftien keer ontmoet, maar ze laten de vluchtelingen niet terugkomen. Ik zie geen toekomst voor deze mensen. Er zijn 200.000 tot 300.000 Lhotshampa in Bhutan. Mijn schoonouders zijn nog daar, maar mijn vrouw is hier. Misschien kan het Westen wel mensen opnemen, maar mogelijk gaat de Bhutaanse regering dan ook andere familieleden uitwijzen.’

Wat zou u willen zeggen tegen Willem-Alexander en Máxima?
‘Ik ben verbaasd dat mijn toekomstige koning en prinses de Bhutaanse koning nu bezoeken. Toen zij trouwden, mocht de vader van Máxima niet komen, omdat hij samenwerkte met de Argentijnse dictator. Maar de Bhutaanse koning is ook een dictator. Waarom kan dat wel? Het zou heel fijn zijn als prins Willem-Alexander de kwestie van de Bhutaanse minderheden met de koning heeft besproken.’